Partner in de kijker: Eerstelijnszones

Wat is een eerstelijnszone?

Een eerstelijnszone is een netwerk van eerstelijnsaanbieders in een geografisch afgebakend gebied. Zij wisselen kennis en informatie met elkaar uit en stemmen de werking op elkaar af. Zij kijken ook naar de lokale zorg- en welzijnsnoden om de kwaliteit van de gezondheidszorg te verbeteren.

Een eerstelijnszone voldoet aan volgende criteria:

• Een geografisch afgebakend gebied bestaande uit één of meerdere steden of gemeentes.
• Aangestuurd door een zorgraad
• Een netwerk van eerstelijnsaanbieders (bv. huisartsen, maatschappelijk werker, psycholoog, …)
• Omvat meestal ongeveer 75.000 tot 125.000 inwoners

We tellen in Vlaanderen en Brussel 60 eerstelijnszones, 59 in Vlaanderen en 1 in Brussel.

De eerstelijnszone houdt rekening met de noden van de lokale bevolking en stemt de eerste lijn hierop af. De eerstelijnszone brengt zorg en welzijn samen én staat dicht bij elke burger. Ze is opgericht om de samenwerking tussen de zorg- en hulpverleners te bevorderen.

Wil jij weten welke jouw eerstelijnszone is?

Ontdek je eigen zone

Wat is de eerste lijn?

De eerstelijnszorg is basiszorg (zowel medisch als ondersteunend) toegankelijk voor iedereen zonder doorverwijzing. Een persoon met een zorg- en ondersteuningsnood, burger of patiënt kan dus onmiddellijk beroep doen op zorg- en hulpverleners van de eerste lijn. Deze eerstelijnsprofessionals staan het dichtst bij de burger en zijn daarmee het eerste aanspreekpunt binnen de gezondheidszorg.

In Vlaanderen zijn er vier verschillende lijnen binnen de gezondheidszorg:

1. Eerste lijn is rechtstreeks toegankelijke lokale zorg, zoals een huisarts, thuisverpleging, maatschappelijke werker, …
2. Tweede lijn is gespecialiseerde zorg na doorverwijzing van huisarts, zoals een dermatoloog, cardioloog, …
3. Derde lijn is gespecialiseerde zorg in het ziekenhuis of centra, zoals revalidatie, gespecialiseerde ingrepen, …
4. De nulde lijn is laagdrempelige zorg, zoals mantelzorg, crisiscentra, de zelfmoordlijn,…

Wat is een zorgraad?

Een zorgraad is de ruggengraat van de eerstelijnzone. Ze stuurt een eerstelijnszone aan en bestaat als vzw uit een bestuursorgaan en een algemene vergadering. De zorgraad brengt kennis en kunde samen en versterkt de samenwerking tussen partners en hun uitgebreide netwerk. De zorgraad bestaat uit lokale vertegenwoordigers van alle betrokken partijen:

• Lokale besturen: bv. ambtenaren, schepen van gezondheid…
• Medewerkers uit de zorgsector: bv. huisartsenkring…
• Medewerkers uit de welzijnssector: bv. gezinszorg…
• Mensen die zorg en ondersteuning nodig hebben en hun netwerk: bv. een mantelzorger, een vrijwilliger, de patiëntenvereniging…

Deze is opgericht door het eerstelijnsdecreet. De Vlaamse overheid erkent en subsidieert de zorgraad. In Vlaanderen en Brussel bestaan er 60 vzw’s zorgraden, evenveel als het aantal eerstelijnszones.

Eerstelijnszones binnen Netwerk NOWE

Binnen het werkingsgebied van Netwerk NOWE zijn 6 eerstelijnszones actief:

• Eerstelijnszone Brugge
• Eerstelijnszone Houtland en Polder
• Eerstelijnszone Middenkust
• Eerstelijnszone Oostkust
• Eerstelijnszone WE40
• Eerstelijnszone Westkust & Polder

Elke eerstelijnszone werkt binnen haar beleids- en actieplan aan lokale prioriteiten die zijn afgestemd op de specifieke noden van de bevolking. Mentale gezondheid vormt echter een gemeenschappelijk aandachtspunt voor alle zes Noord-West-Vlaamse eerstelijnszones.

Om mentale gezondheid te bevorderen, organiseren de eerstelijnszones uiteenlopende activiteiten en projecten. Vaak gebeurt dit in nauwe samenwerking met Netwerk NOWE, dat expertise biedt op het gebied van geestelijke gezondheidszorg. Deze samenwerking bevordert een geïntegreerde aanpak, waarbij preventie, vroegdetectie en zorg op maat centraal staan.

Voor meer details over specifieke initiatieven of om in contact te komen met de coördinatoren en medewerkers, kun je terecht op de websites van de respectieve eerstelijnszones.

Bekijk hier de infografic: De eerstelijnszone uitgelegd.