Partner in de kijker: Eerstelijnszones
Wat is een eerstelijnszone?
Een eerstelijnszone is een netwerk van eerstelijnsaanbieders in een geografisch afgebakend gebied. Zij wisselen kennis en informatie met elkaar uit en stemmen de werking op elkaar af. Zij kijken ook naar de lokale zorg- en welzijnsnoden om de kwaliteit van de gezondheidszorg te verbeteren.
Een eerstelijnszone voldoet aan volgende criteria:
- Een geografisch afgebakend gebied bestaande uit één of meerdere steden of gemeentes.
- Aangestuurd door een zorgraad
- Een netwerk van eerstelijnsaanbieders (bv. huisartsen, maatschappelijk werker, psycholoog, …)
- Omvat meestal ongeveer 75.000 tot 125.000 inwoners
We tellen in Vlaanderen en Brussel 60 eerstelijnszones, 59 in Vlaanderen en 1 in Brussel.
De eerstelijnszone houdt rekening met de noden van de lokale bevolking en stemt de eerste lijn hierop af. De eerstelijnszone brengt zorg en welzijn samen én staat dicht bij elke burger. Ze is opgericht om de samenwerking tussen de zorg- en hulpverleners te bevorderen.
Wil jij weten welke jouw eerstelijnszone is?
Wat is de eerste lijn?
De eerstelijnszorg is basiszorg (zowel medisch als ondersteunend) toegankelijk voor iedereen zonder doorverwijzing. Een persoon met een zorg- en ondersteuningsnood, burger of patiënt kan dus onmiddellijk beroep doen op zorg- en hulpverleners van de eerste lijn. Deze eerstelijnsprofessionals staan het dichtst bij de burger en zijn daarmee het eerste aanspreekpunt binnen de gezondheidszorg.
In Vlaanderen zijn er vier verschillende lijnen binnen de gezondheidszorg:
- Eerste lijn is rechtstreeks toegankelijke lokale zorg, zoals een huisarts, thuisverpleging, maatschappelijke werker, …
- Tweede lijn is gespecialiseerde zorg na doorverwijzing van huisarts, zoals een dermatoloog, cardioloog, …
- Derde lijn is gespecialiseerde zorg in het ziekenhuis of centra, zoals revalidatie, gespecialiseerde ingrepen, …
- De nulde lijn is laagdrempelige zorg, zoals mantelzorg, crisiscentra, de zelfmoordlijn,…
Wat is een zorgraad?
Een zorgraad is de ruggengraat van de eerstelijnzone. Ze stuurt een eerstelijnszone aan en bestaat als vzw uit een bestuursorgaan en een algemene vergadering. De zorgraad brengt kennis en kunde samen en versterkt de samenwerking tussen partners en hun uitgebreide netwerk. De zorgraad bestaat uit lokale vertegenwoordigers van alle betrokken partijen:
- Lokale besturen: bv. ambtenaren, schepen van gezondheid…
- Medewerkers uit de zorgsector: bv. huisartsenkring…
- Medewerkers uit de welzijnssector: bv. gezinszorg…
- Mensen die zorg en ondersteuning nodig hebben en hun netwerk: bv. een mantelzorger, een vrijwilliger, de patiëntenvereniging…
Deze is opgericht door het eerstelijnsdecreet. De Vlaamse overheid erkent en subsidieert de zorgraad. In Vlaanderen en Brussel bestaan er 60 vzw’s zorgraden, evenveel als het aantal eerstelijnszones.
Eerstelijnszones binnen Netwerk NOWE
Binnen het werkingsgebied van Netwerk NOWE zijn 6 eerstelijnszones actief:
- Eerstelijnszone Brugge
- Eerstelijnszone Houtland en Polder
- Eerstelijnszone Middenkust
- Eerstelijnszone Oostkust
- Eerstelijnszone WE40
- Eerstelijnszone Westkust & Polder
Elke eerstelijnszone werkt binnen haar beleids- en actieplan aan lokale prioriteiten die zijn afgestemd op de specifieke noden van de bevolking. Mentale gezondheid vormt echter een gemeenschappelijk aandachtspunt voor alle zes Noord-West-Vlaamse eerstelijnszones.
Om mentale gezondheid te bevorderen, organiseren de eerstelijnszones uiteenlopende activiteiten en projecten. Vaak gebeurt dit in nauwe samenwerking met Netwerk NOWE, dat expertise biedt op het gebied van geestelijke gezondheidszorg. Deze samenwerking bevordert een geïntegreerde aanpak, waarbij preventie, vroegdetectie en zorg op maat centraal staan.
Voor meer details over specifieke initiatieven of om in contact te komen met de coördinatoren en medewerkers, kun je terecht op de websites van de respectieve eerstelijnszones.
Bekijk hier de infografic: De eerstelijnszone uitgelegd.
Lees verder:
22 mei 2026 - Nieuws uit het netwerk
AZ West en AZ Oostende verenigen zich voor sterke en toegankelijke zorg in de regio
21 mei 2026 - Az West en AZ Oostende vormen uiterlijk op 1 januari 2030 een eengemaakte organisatie met een sterke lokale verankering. De integratie heeft als duidelijke ambitie om kwalitatieve en toegankelijke zorg in de regio te blijven garanderen. Patiënten kunnen dus ook in de toekomst terecht op de vertrouwde locaties in Veurne en Oostende. Gezamenlijke uitdagingen Az West en AZ Oostende delen een ruime zorgregio met een hoge zorgvraag en dezelfde demografische context. Het gebied telt meer dan 255.000 inwoners en trekt jaarlijks bijna 7 miljoen verblijfstoeristen en 13,5 miljoen dagtoeristen aan. Vandaag is de gezamenlijke regio al goed voor bijna een kwart van alle ziekenhuisopnames in West-Vlaanderen. En met een sterke vergrijzing, meer alleenstaanden en een kwetsbare populatie, zal de zorgvraag de komende jaren alleen maar stijgen. Az West en AZ Oostende willen samen hun verantwoordelijkheid opnemen. Door de krachten te bundelen kunnen ze de groeiende zorgvraag in deze regio nog beter lokaal beantwoorden en kwalitatieve en toegankelijke zorg dichtbij huis garanderen. Daarnaast staat ook de sector onder druk. De zorg wordt complexer, het ziekenhuislandschap verandert snel en ook de structurele besparingen binnen de gezondheidszorg maken samenwerking steeds noodzakelijker. Samen versterken beide ziekenhuizen hun aantrekkingskracht voor artsen en medewerkers, creëren ze duurzame schaalvoordelen en maken ze verdere subspecialisatie mogelijk. Zorg lokaal verankeren De integratie naar één organisatie vertrekt vanuit een duidelijke keuze: sterke zorg blijven aanbieden op de vertrouwde locaties van az West in Veurne en van AZ Oostende op de campussen Damiaan en Serruys. Daarom behoudt elk ziekenhuis zijn eigen erkenningsnummer en werken beide ziekenhuizen samen aan een toekomstgericht infrastructuurplan voor elke site. Daarnaast zetten az West en AZ Oostende maximaal in op het behoud van tewerkstelling. Zorg lokaal verankeren, betekent ook medewerkers werkzekerheid bieden dicht bij huis. De integratie zorgt voor extra groeimogelijkheden, zowel voor verpleegkundigen, artsen als andere medewerkers. Een stapsgewijs traject De integratie wordt de komende jaren stap voor stap uitgewerkt. Zo werken az West en AZ Oostende geleidelijk toe naar één gezamenlijk medisch beleid, met blijvende aandacht voor kwaliteit, patiëntveiligheid en een vlotte zorgverlening. Daarnaast zullen ook ondersteunende diensten integreren, zoals databeheer en ziekenhuisapotheek. De eerste stappen zijn vandaag al gezet. Zo worden de steriele bereidingen van az West al gemaakt in de cleanroom van AZ Oostende en is ook de samenwerking tussen de datateams al ver gevorderd. De verdere integratie gebeurt met aandacht voor alle betrokkenen: medewerkers, artsen, patiënten, bezoekers en partners. Ook de samenwerking binnen het bredere zorglandschap, met de eerste lijn en andere zorg- en welzijnspartners in de regio, vormt een belangrijke hoeksteen om zorg dichtbij huis kwaliteitsvol en duurzaam te organiseren. “De zorg wordt steeds complexer en ziekenhuizen staan vandaag voor grote uitdagingen. Door nauwer samen te werken, kunnen we onze expertise verder versterken en creëren we meer ruimte voor subspecialisatie. Zo bouwen we samen aan een sterke organisatie die klaar is voor de zorgnoden van morgen.” – Bart De Bock, algemeen directeur AZ Oostende “Met deze samenwerking kiezen we bewust voor de toekomst van de zorg in onze regio. Door onze krachten te bundelen kunnen we kwaliteitsvolle, toegankelijke en duurzame zorg blijven garanderen voor de inwoners van de Westhoek, de kustregio en alle omliggende gemeenten.” – Bert Cleuren, algemeen directeur az West
Meer informatie28 februari 2025 - Algemeen
Partner in de kijker: Similes
Wie is Similes? Similes is een vzw die familieleden en naasten van mensen met psychische problemen verenigt, informeert, ondersteunt en vertegenwoordigt in Vlaanderen en Brussel. Zorg dragen voor en houden van iemand met psychische problemen is niet makkelijk. Daarom helpt Similes familie en mensen naast mensen met psychische problemen rechtop te blijven. Similes versterkt hun stem naar hulpverleners, beleidsmakers, de media en de samenleving. Zo zorgt Similes dat familie en naasten (h)erkend worden in hun eigen krachten en kwetsbaarheden. Tot wie richt Similes zich? Similes richt zich tot familieleden en naasten van mensen met psychische problemen: ouders, (ex-)partners, broers, zussen, volwassen kinderen, vrienden of collega’s… Waarvoor kunnen naasten bij Similes terecht? In samenwerking met vrijwilligers, freelancers en medewerkers bied Similes over heel Vlaanderen en Brussel: Een luisterend oor Ben je op zoek naar iemand die écht naar jou wil luisteren? Bij Similes staan mensen voor je klaar die begrijpen wat je meemaakt. Bel hun luisterlijn (016 244 200), boek een Warme Babbel via warmebabbel.be of kom naar een inloopmoment voor een 1-op-1 gesprek met een ervaringsdeskundige vrijwilliger. Lotgenotencontact Tijdens gespreksbijeenkomsten, wandelingen of ontmoetingsmomenten voor lotgenoten creëren de vrijwilligers van Similes een warme en veilige plek. Op deze bijeenkomsten vind je herkenning en steun van mensen die in dezelfde situatie zitten. Vormingen Hoe kan je omgaan met je familielid of naaste en hoe blijf je goed voor jezelf zorgen? Similes heeft een eigen aanbod aan infosessies, workshops en trainingen. Deze vormingen worden begeleid door ervaren experts en bieden concrete handvatten om op een positieve manier om te gaan met de kwetsbaarheid van je naaste. Informatie Het vinden van betrouwbare informatie bij psychische problemen is niet altijd makkelijk. Similes biedt actuele en toegankelijke informatie voor naasten via infomomenten en webinars. Ook hun website en ledenmagazine berichten over recente ontwikkelingen in de geestelijke gezondheidszorg. Belangenbehartiging Similes werkt actief samen met andere organisaties aan een goed familiebeleid in de geestelijke gezondheidszorg. Ze willen dat familieleden en naasten vanzelfsprekend betrokken worden bij ggz- behandelingen. Familiale bewindvoering Voor familieleden die aangesteld zijn als bewindvoerder voor hun naaste met psychische problemen, heeft Similes een apart aanbod met een-op-een begeleidingen, gespreksmomenten en vorming. Ontdek ons volledig aanbod aan activiteiten en ondersteuning op www.similes.be Hoe kan je als zorgverlener naar Similes doorverwijzen? Geef naasten onze folder. Via info@similes.be kan je exemplaren van onze folder bestellen. Geef het nummer van onze luisterlijn (016 244 200) door of verwijs naar onze website. Wil je graag met ons samenwerken? Neem contact op met info@similes.be Contactgegevens Similes vzw Groeneweg 151, 3001 Heverlee info@similes.be | 016 244 201
Meer informatie12 september 2025 - Nieuws uit het netwerk
Veerkrachtwandeling Oostende
In het drukke leven van vandaag is het soms moeilijk om even tot rust te komen. Blootstelling aan de natuur vermindert stress, maakt je gelukkiger, versterkt je immuunsysteem en houdt je in beweging. Het kan ook helpen om te herstellen na ziekte en om een gezonde levensstijl aan te houden. Daarom hebben stad Oostende, AZ Oostende en netwerk NoWe in kader van de 10-daagse van de geestelijke gezondheidszorg een wandeling uitgestippeld langs de vijvers in het Maria-Hendrikapark, met een reflectiemoment of ademhalingsoefening bij elke stop. Die kan je ook in je dagelijkse leven gebruiken om veerkracht op te bouwen: de mentale kracht om met stress, tegenslagen en uitdagingen om te gaan. Graag nodigen wij jou dan ook uit deze wandeling samen met jouw collega's, familie, cliënten te doen en zo even stil te staan en ruimte te maken voor veerkracht. Ook na de 10-daagse, die loopt van 1 tot 10 oktober, kan je de wandeling blijven doen!
Meer informatie